9  COUSAS  QUE  PENSAN  DE  NÓS

1. A QUEIMADA

Non todos os galegos saben facer unha queimada, nin bailar a muñeira. Iso non vai no ADN. Seica todos os vascos saben facer un marmitako? Ou todos os valencianos unha paella? Pero se algúns non saben nin onde está a cociña?

2. O MARISCO

Pois non, non estamos todo o día poñéndonos mornos de marisco. Nin todos os días largámonos mariscadas pantagruélicas, nin comemos polbo acotío,  como o que masca chicle. En Galicia cómese de todo, como en todas partes, e ademais, dunha calidade excelente. O caso é que os que non son galegos pensan que unha mariscada son dúas patas de centolla e uns berberechos. O marisco forma parte da nosa dieta habitual; un día, en calquera fogar galego, ponse na mesa uns mexillóns ao vapor como entrante ou unhas ameixas á mariñeira de primeiro prato. Pero as mariscadas decadentes e como deus manda fanse só en celebracións ou reunións. Marisco a rodar e albariño para alagar unha coidade. Aí si.

3. TRISTES

Din que os galegos somos xente sombría e gris, aburridos e melancólicos? Poida que abunden máis persoas con este tipo de comportamento, que en lugar habitualmente asollado, como Canarias, pero como estarían vostedes cun clima abundantemente chuvioso e/ou frío, onde tes que pasar gran parte do tempo en casa metido? Cortaríanse as veas como mínimo. Agora voulles a dicirlles algo que, talvez, non saiban, e pregúntolles: coñecen o Club da Comedia ou o tema dos monologuistas? Seguro que si. Pois moitos, e algúns dos mellores, son galegos. Alá onde imos somos os reis do mambo, os putos amos da festa, os que á hora de saír tomámonos a peito o lema dos Inmortais: ?Só pode quedar un?. Pois ese un que queda en pé tras unha noite de esmorga degenerada e etílica, crédeme, sempre será un galleg@.

4. INDECISOS

Isto non é de todo correcto. Non é indecisión. O que pasa é que talvez lle damos algunhas voltas ás cousas, pero logo imos a matar con esa decisión. Non eliximos ou decidimos a treo e logo aos dous días cambiamos de opinión. O non ser un ?catavento? non nos fai indecisos. É que nós apechugamos coas nosas decisións, para ben ou para mal. Poida que un galego tarde moito en decidir onde vai colgar un cadro na súa casa, pero aí vaise aquedar ata o fin dos días. Non chega e pono no primeiro sitio que ve, e aos dous días cámbiao, e así ata que ten a parede como un puto colador.

5. PACHORRUDOS

Mmmm? pois non vexo eu nada malo nisto. E a verdade é que non é de todo certo. Nós vivimos ao noso ritmo, sodes vós, os demais, os que vivides acelerados. Sempre correndo para ir a todas partes, sempre con présas? Tomen nota, e aprendan dos mestres.Mais que parrochudos, temos o noso ritmo de vida

6. MEIGAS

Din que todas as mulleres galegas somos medio bruxas. Claro que si, home! Todas sufrimos a síndrome de ?Panoramix? e en lugar de bolso levamos unha marmita colgada do brazo, e imos recollendo herbas por aí cunha mini fouce. E cando chegamos  a casa facemos pociones máxicas para atopar marido e desterrar o mal de ollo. Ai! Santa paciencia? A explicación é máis sinxela: os homes ámannos e as mulleres envéxannos, porque somos tan guapas, simpáticas e listas que calquera home cae rendido aos nosos pés. Non é que sexa por un sortilegio de amor, é que somos encantadoras? e modestas ^_^ (e temos unha retranca galega que non podemos con ela)

7. RESPONDEMOS CUNHA PREGUNTA

Nós? Seguro? Quen di iso? Respondemos cunha pregunta cando non nos fan a pregunta adecuada. Onde vas? A ti que che importa? Se cho quixese dicir xa cho dixo, cotilla de merda. Así de sinxelo.

8. TODOS NARCOS

Vou acollerme ao momento número 10 e poñer de manifesto este prexuízo. ?Todos os galegos sodes narcos e contrabandistas?. E eu respóndolles cunha pregunta: por esa regra de 3, os da costa de Andalucía son todos traficantes de persoas? Váianse un pouquiño ao carallo.

9. PARVOS

Parvos? xa? e a min entran ganas de learme a hostias co persoal. Parvos porqué? Porque somos traballadores e non uns vagos de merda; parvos porque somos xente e amigos fieis, leais e aínda sabemos que significa ?honra?; parvos por ter educación e non mandar a tomar por cu a alguén que nos incordia coa súa soa presenza ou coas súas estúpidas preguntas; parvos por ser un pobo afable e hospitalario cos nosos e cos de fóra (lembren a traxedia do tren Madrid-Ferrol de hai un mes);  pois se é por todo iso, SE, somos parvos, muuuuuuyyyy parvos.

O rei galego dos xíbaros 1

Aventureiro e audaz, Alfonso Graña foi un de tantos galegos que emigraron en busca de fortuna. Pero a súa historia é de cinema. Empezou como cauchero en Iquitos (Perú), e cando morreu, en 1934, converteuse no rei Alfonso I e reinaba sobre 5.000 indios xíbaros do Amazonas

.

Alfonso Graña nunha entrevista realizada por Mosquera.  ARQUIVO REINO DE GALICIA

Partiu analfabeto e aprendeu a ler e a escribir na selva, onde ninguén lía e escribía. As tribos xíbaras huambisa e aguaruna do alto Amazonas, coñecidas por guerrear sen pausa e reducir as cabezas dos seus inimigos, executaban as súas ordes con respecto e certa reverencia, pois aquel home branco, inmune ás febres, ao veleno das tarántulas ou á furia dos rápidos, parecía ás veces inmortal. Como o Kurtz de Conrad no corazón das tebras, tamén vivía río arriba, en compañía dos salvaxes. Velaí, con todo, a única coincidencia co personaxe literario. Graña foi un Kurtz bo que faleceu de morte natural nalgún remoto lugar da xungla. Unha desaparición recollida por grandes periódicos da época e evocada, como antes érao a súa vida, por escritores e científicos dunha II República española que tamén pronto morrería.

Nunha casucha derruida da parroquia ourensá de Amiudal, pertencente ao Concello de Avión, soado por ser a patria moza de adiñeirados emigrantes como o magnate da prensa mexicana Mario Vázquez Raña, hai unha lápida coa seguinte inscrición: "Casa natal de Alfonso Graña, rei dos xíbaros".

"Está por aí arriba", di un ancián sinalando as ruínas co seu bastón. E engade, mirándome con curiosidade: "De cando en vez veñen algúns fanáticos para vela". No seu lugar natal non parece espertar demasiado entusiasmo a figura de Alfonso Graña, pero o certo é que comeza a cobrar caracteres de mito grazas a un puñado de entusiastas investigadores que desde fai uns poucos anos afánanse en solicitar información sobre un dos personaxes máis fascinantes que dese a emigración galega. Un home que, partindo dunha aldea misérrima da Galicia do século XIX, chegou a dominar sobre miles de indios amazónicos e a ser respectado por quen lle coñeceu ou souberon del.

Maximino Fernández Sendín, ovetense de pais galegos e apaixonado biógrafo de Graña, afirma no seu libro Alfonso I da Amazonia. Rey dos xíbaros que "a finais do século XIX emigra ás Américas, recala en Belén de Pará e un tempo despois trasládase a Iquitos (Perú), onde está documentado que se atopa en 1910 e traballa en distintos oficios, incluído o de cauchero".

En Iquitos, próspera cidade amazónica grazas á industria do caucho, reside Alfonso Graña durante unha década e traba profunda amizade con outro personaxe de novela: Cesáreo Mosquera. Orixinario dunha parroquia próxima a Amiudal, Mosquera era un fervente republicano que fixera a guerra en Filipinas antes de asentarse na capital do departamento peruano de Loreto, onde formara unha familia e fundara a soada librería Amigos do País, verdadeiro centro de reunión dunha colonia española que acudía alí para decatarse das últimas novidades da patria e ler con fruición as novidades do Xa ou O Sol.

Pero a prosperidade de Iquitos comeza a cambalearse coa caída dos prezos do caucho natural nos mercados internacionais. Esta crise vólvese virulenta ao redor de 1920, e é entón cando Alfonso Graña penétrase río arriba en busca de novas oportunidades. Hai varias versións sobre como acabou contactando cos xíbaros, pero moitas coinciden en que houbo un enfrontamento cos indíxenas durante o cal o home que lle acompañaba morreu e Graña salvouse de correr a mesma sorte porque "se encaprichó con el a filla do xefe da tribo", segundo un dos testemuños recolleitos por Fernández Sendín.

A Graña, alto e delgado, a apostura víñalle de familia, coñecida na remota aldea natal polo alcume dos Chulos. Gustáballe -quizá herdanza do pai, xastre- vestir elegantemente, e tocábase cunhas lentes redondas que lle daban un aire intelectual. Esa imaxe, ao parecer, libroulle de morrer a mans dos feroces xíbaros, e a súa audacia e intelixencia serviríanlle para suceder ao seu sogro á morte deste.

O certo é que Graña desapareceu nos confíns da selva sen que nin sequera o seu gran amigo libreiro tivese noticias del, pero cando volve aparecer faio de forma espectacular. O xornalista e escritor Víctor da Serna, o primeiro que utilizou o sobrenome de Alfonso I, Rey da Amazonia, e quizá a persoa que máis contribuíu a enxalzar a figura de Graña na España republicana, describiu así o momento: "Ao cabo duns anos sóubose por uns indios xíbaros, da tribo dos huambisas, que alá pola xigantesca greta que o Amazonas abre no Ande, cara ao Poño de Manseriche, vivía e mandaba un home branco. Graña era o rei da Amazonia. E entón un día, cara a Iquitos, avanzou polo río unha xangada con indios xíbaros, moitas mercadorías (…) e Graña. Recoñecérono os seus amigos e, sobre todo, con dobre alegría, Mosquera".

"Os indíxenas adorábano e seguían a todas partes", conta o editor e escritor Gonzalo Allegue, precursor no redescubrimiento deste personaxe. "Na cidade curáballes as úlceras das pernas, cortáballes o pelo, convidáballes a xeados e levábaos ao cinema. Polas tardes, os huambisas vestíanse de frac e chapeu de copa dos masones da colonia española e saían a pasear no Ford 18 convertible cedido por Cesáreo Mosquera".

Máis aló destes divertimentos, Graña acudía á cidade para facer negocios e despois íase. Aparecía unha ou dúas veces ao ano coas balsas cargadas de carne curada, peixe salgado, monos, venados, bueyes e tartarugas, sempre rodeado de xíbaros que mostraban ás asombradas fillas de Mosquera as tzantzas ou cabezas reducidas. Ninguén sabía onde vivía exactamente, pero movíase sobre todo na contorna do Poño de Manseriche, o terrible rápido a 10 xornadas enteiras de canoa, río arriba, desde Iquitos.

"Dez quilómetros de violentos remolinos, rocas, torrentes…". Así describe Mario Vargas Llosa o Poño na súa novela A casa verde. Co tempo, a xente foi relacionando a ascendencia de Graña sobre os xíbaros, entre outras cousas, coa súa capacidade para atravesalo sen sequera amarrarse ás balsas, como un tolo inmortal chegado doutro mundo. Non é para menos, porque o Manseriche, onde as augas do Marañón se encajonan nun angosto canón rochoso de só 25 metros de ancho e acaban precipitándose sobre unha pedra de 30 metros de altura, era e segue sendo un inferno de remolinos que se traga decenas de homes e barcos de gran porte.

Só os xíbaros máis valentes atrevíanse a navegar o Poño… e Graña. Segundo conta Allegue no seu libro Galegos: as mans de América, cruzaba a torrentera agarrado tan só á súa pértega e encomendándose de viva voz ao pai Rafel Ferrer, un sacerdote español que 100 anos antes morrera no río e cuxo espírito, segundo o galego, protexíalle. Graña, ademais, ensinara aos indios para aumentar a produción de sal, indispensable para curar e peixe e a carne, e empregouse a fondo para reducir os conflitos entre aguarunas e huambisas utilizando os seus dotes de persuasión e a súa capacidade de mando.

9   tópicos dos  galegos

Dos galegos dinse que son persoas indecisas, que nunca se sabe se soben ou se baixan, e que sempre responden cunha pregunta ou un depende. E é que os tópicos sobre a idiosincrasia dos habitantes desta Comunidade son moitos e moi variados.

1. A indecisión. Unha das metáforas coas que se adoita describir aos galegos é a da escaleira. O «nunca se sabe se soben ou se baixan» é universal, aínda que moitos non estean de acordo con esta faceta da personalidade galaica.

 

2. Depende... Moi ligado ao trazo anterior está o da indefinición. É unha idea bastante difundida a de que os galegos afán responder cunha nova pregunta ou cun depende, non?

3. A retranca. O sentido do humor propio desta terra ten un nome e é o de retranca. Unha mestura de sarcasmo e ironía sa que os seus habitantes dominan á perfección e que pode acabar coa paciencia de máis dun.

4. En todas partes. «Alí onde vaias atoparasche cun galego». Entre o mito e a realidade, este tópico fai referencia ao pasado emigrante das súas xentes e á súa capacidade para plantar cara ás dificultades emprendendo novos proxectos onde teñan oportunidade. Unha virtude, máis que un tópico, que volve estar de plena actualidade.

5. Traballadores. Relacionado co afán aventureiro dos galegos está unha das súas características máis universais: a súa capacidade de traballar. Ninguén dubida da súa entrega e da súa saber facer, unha característica coñecida en calquera punto do mapa.

6. Desconfiados. A pesar de ser un dos pobos máis hospitalarios, aos galegos tamén se lles coñece por ser persoas desconfiadas que tardan tempo en ofrecerse aos demais. Cando o fan, din os tópicos, gañaches un amigo para toda a vida.

7. Os -iños. Riquiño e feitiño son termos que os habitantes desta terra converteron en universais. Por iso é polo que moitos pensen que na súa lingua todas as palabras acaban cun -iño.

8. A morriña. O sentimento universal por excelencia ao que cantou Rosalía de Castro e que todo galego sente ao afastarse da súa terra. Máis que un tópico é unha forma de vida.

9. Habelas... hainas. E como non, o «habelas hailas» que mira ao pasado máxico desta esquina atlántica e a unhas das súas moradoras máis temidas e respectadas, as meigas...

  

CAN DE PALLEIRO

Características

Can pastor e de garda fiel e multifuncional, tanto vai coas vacas arreándolas e gardándoas como tamén coida a casa. Gardián de proverbial intelixencia, presenta un carácter forte e reservado cos estraños, sendo ademais valente e mordedor, características que o fan un gran colaborador na condución e garda do gando. Cunha gran fidelidade para co seu amo, coa xente da casa vólvese doce e tranquilo.1

É necesario destacar a estabilidade psíquica e equilibrada deste animal, propio dun can pastor, polo que este trazo ha de coidarse en extremo, fomentando a selección de exemplares equilibrados e suficientemente socializados. A pesar disto tenden a ter problemas de concentración aínda que xa comeza a desaparecer en certos exemplares.

Mide aproximadamente uns 60 cm e pesa ao redor de 40 kg. A súa cabeza, de forma piramidal, ten as orellas colocadas aos lados e de punta. As súas patas son fortes o que lle fai ser un can atlético.1

O seu pelo pode ser desde cores claras, como o area[cal?], canela ata cores máis escuras como o negro e marrón, así como de capa "alobada".

Temperamento

Can posesivo e coidadoso de si mesmo e de quen convive con el, ladra aos estraños e defende o seu territorio como un bo can lupoide. É ideal para convivir con familias numerosas e con nenos xa que non permitirá que corran ningún risco, ideal para o campo e non para as cidades.

Devanceiros

Os devanceiros do Can de Palleiro son os cans autóctonos de Galicia desde o paleolítico. Comparte unha orixe común co pastor belga, pastor alemán, pastor holandés.

Este can de granxa existiu desde entón en toda Galicia e aínda sendo numerosas as referencias sobre o, tanto orais como literarias, permaneceu no anonimato practicamente ata os nosos días.

Recibe o seu nome en alusión á palleira onde este pastor e gardián adoitaba durmir.

Recoñecemento de raza

A raza está recoñecida pola Xunta de Galicia, por medio da Consellería do Medio Rural e do Mar, e o Ministerio de Medio Ambiente, por medio da publicación en BOE do Real Decreto 558/2001, do 25 de maio,4 5 6 baseados ambos en diferentes estudos científicos encargados con este fin[cita requirida]. Atópase en proceso de recoñecemento pola RSCE e o FCI, xa que actualmente (ao ser unha raza en perigo de extinción) aínda non reúne o número mínimo de exemplares nin de diferentes liñas xenéticas sen devanceiros comunes

A cidade sacra de Augusto. Lucus Augusta II

Lucus Augusti era a capital máis próxima ao finisterrae romano, o último elo das fortificaciones romanas, polo que debería ser moito máis sólida que o resto. A cidade está asentada nunha meseta cercada por fosos naturais en tres dos seus lados, o río Miño ao oeste e sur e os regachos Intre, Paraday e Chanca, ao leste e norte.

As Termas Romanas áchanse no interior do edificio do actual balneario. Datáronse en época altoimperial século I-II. Este conxunto é único en toda Galicia. Os restos conservados pódense dividir en dous núcleos:

O Apoditeryum que se acha practicamente intacto e suponse que era utilizada como vestiario, debido á existencia dunhas hornacinas con arcos de medio punto. Construído con sillarejo de lousa.

O Caldarium a sala utilizada para os baños quentes que posteriormente foi convertida en capela cristiá.

 

Noutras partes do balneario localízanse restos romanos, canles e muros e destacando sobre eles a toma de auga orixinal.    

Ver Termas romanas

Xunto á catedral lucense, exhíbese a través dunha xanela arqueolóxica, a Piscina Romana do século IV. A súa existencia sabíase desde 1960 e cuxa localización concreta produciuse no 2004. Formaba parte dun edificio máis amplo, probablemente unhas termas romanas ou un gran edificio privado. Parece claro que era de auga fría. A piscina ten forma rectangular, con dúas ábsidas e conserva un chanzo de acceso. Mide 3,5 x 1,80 metros e a súa capacidade aproximada é de 4.000 litros. Non se descarta tampouco que nalgunha época posterior á súa construción fose usada como fonte pública.

A Domus de Mitreo é un xacemento que conserva os restos dunha casa romana datada entre séculos II e III. A súa extensión excedía a muralla. Consérvanse os restos das distintas estancias e algunhas pinturas. Albergaba un espazo de culto ao Divos Mitra cun ara votiva dedicada a este Deus por un centurión da Legio VII Gemina encargado da oficina de impostos de Lucus Augusti. Cando se construíu a muralla expropiar "" parte da domus. Localízase no edificio do Vicerreitorado na praza Pio XII, nº 3.

O Acueducto romano localízase á beira da Deputación provincial, praza San Marcos, e pódese observar baixo a xanela arqueolóxica que mostra os restos dun tramo do acueducto romano do século I. Discorre un pouco máis de 2 quilómetros e foi realizado segundo a técnica do opus caementicium. A construción en lousa pertence a unha reforma posiblemente medieval,  anterior á obra realizada polo bispo Izquierdo no século XVIII.

A Ponte Romana formaba parte da vía XIX, que unía Lucus Augusti con Bracara Augusta, as dúas capitais romanas da Hispania noroccidental, xunto con Asturica Augusta, pasando por Iria Flavia (Padrón). Foi destruído parcialmente coas invasións bárbaras. Esta ponte foi obxecto de varias reconstrucións, nos séculos XII, XIV e XVII.

Santa Eulalia de Bóveda localízase a 14 km. de Lugo. É edificio de época tardorromana, de planta rectangular, cunha pequena piscina no centro e bóveda de canón decorada con frescos. No seu exterior unha especie de atrio con dúas columnas precede á fachada, na que se abre unha porta con arco de ferradura. Déronse moitas interpretacións sobre a súa finalidade orixinal: lugar de baños, ninfeo, templo dedicado a Prisciliano. Posteriormente foi reutilizado para usos cristiáns.

 O CAMIÑO INGLÉS

Non só os peregrinos ingleses optaban por iniciar as rutas desde as costas coruñesas cara a Santiago de Compostela. En realidade, o coñecido como Camiño Inglés, coas súas variantes desde A Coruña ou Ferrol, era no alto e baixo medievo un compendio de itinerarios percorridos por devotos ingleses, si, pero tamén escoceses, irlandeses, escandinavos ou flamencos, isto é, do norte e oeste de Europa. Por iso eran varios os portos de partida e non menos os destinos, a miúdo  fixados a mercé das tempestades que sacudían os navíos de pouco calado que traficaban nos portos secundarios galegos. O xogo de entrantes e saíntes do accidente que os romanos bautizaron como Magnus sinus Artabrorum, ou golfo Ártabro, constituía en conxunto o punto de arribada das peregrinacións, valéndose daquela, por terra, dos antigos Camiños Reais e outras sendas.

Uns trescentos anos despois da inventio ?ou descubrimento da tumba de Santiago no século IX- a peregrinación pasou a converterse nun fenómeno de masas ao que non eran alleos os poboadores anglosaxóns, entusiastas das marchas a santuarios europeos.

Camiño Inglés: Unha ruta marítima para evitar aos asaltantes e reducir o tempo de peregrinaxe

Supoñía o itinerario anfibio unha ruta práctica e segura. Aventurarse á viaxe por mar, non exento de riscos, reducía a peregrinaxe a unhas tres semanas, ida e volta, fronte aos preto de cinco meses que duraba o periplo para aqueles que cruzaban Francia e os duros Pireneos por uns camiños infestados de maleantes e ladróns de todo pelame.

O Camiño de Santiago Inglés alcanzou o seu apoxeo no século XV, período de maior afluencia de súbditos e barcos ingleses que tiñan como destino o porto da Coruña, rada que ostentaba xa entón o permiso oficial aduaneiro para a descarga de mercadorías e pasaxeiros. Os desembarcos máis numerosos documentáronse coincidindo cos anos santos 1428, 1434 e 1445. Rexistros similares de peticións de licenzas de embarque para as peregrinaxes por mar desde as Illas Británicas deixaron constancia dos períodos xacobeos. Esas datas redundan en que os anos santos sucédense cunha cadencia regular de seis, cinco, seis e once anos, ou o que é o mesmo, 14 cada século.

Pero o fluxo florecente de penitentes relixiosos polo Camiño de Santiago Inglés, aumentado polo eco propagandístico das cruzadas e os cabaleiros que na súa viaxe a Terra Santa apartábanse a esta costa, viuse minguado case ata o extremo coa reforma protestante.

Tanto a variante desde A Coruña, tamén coñecida por Camiño do Faro, como a iniciada no porto de Ferrol, non supoñen máis que un afluente ao caudaloso Camiño Francés. Con todo, a importancia histórica deste trazado favoreceu a instauración de mosteiros, hospitais e as ordes relixiosas que se encargaban da súa atención. En definitiva, os valedores do peregrino.

Camiño Inglés: Pouco masificado, ben sinalizado pero con escasos servizos

Lonxe da masificación doutros camiños, o Camiño Inglés é un trazado que actualmente discorre polas localidades recuperadas en virtude de documentos, escrituras e rexistros que facían referencia ás súas demarcacións ou ao paso e estancia de viaxeiros. Con todo, moitos deses lugares viven de costas ao Camiño, con apenas media ducia de albergues e escasos ou nulos servizos enfocados ao romeu, carencias compensadas coa hospitalidade das súas xentes. Trátase, ademais, dun itinerario xeralmente ben sinalizado nos 18 municipios que atravesa, grazas ao plan Xacobeo e, en gran medida, ao labor do Consorcio do Camiño Inglés.

Haberá que ter en conta que o desenvolvemento urbanístico apenas deixou indicios do itinerario orixinal do Camiño Inglés nalgunhas zonas urbanas, como no caso da Coruña, desde onde parte a variante máis curta, con pouco máis de 70 quilómetros. Saíndo de Ferrol, a distancia é de 120 quilómetros, por iso é polo que sexa o único punto de inicio válido para obter a compostela, cuxo mínimo percorrido a pé ou dacabalo debe superar os cen quilómetros para a súa validación. En ambos os casos, a credencial non tería efecto se se completa o Camiño Inglés en bicicleta, xa que a distancia mínima para este medio é de 200 quilómetros.

Dividido en seis etapas ?tres xornadas desde A Coruña e cinco desde Ferrol- as sendas do Camiño Inglés conflúen nun na pequena aldea de Bruma. Descubrirá o viaxeiro unha ruta de marcado carácter costeiro, tamén rural e interior, coas luces e sombras que arroxa unha terra fértil, ás veces empobrecida polo abuso do ladrillo ou a falta de respecto cara ao medio.

Ferrol, Pontedeume, Betanzos, Coruña... vilas con pouso e historia, algunhas de orixe medieval, outras, destronadas poboacións nobres e burguesas, conectadas outrora por solitarias veredas e frondosos bosques dos que se garda unha mostra para o peregrino de hoxe; camiños que a espiritualidade levou a transitar a relixiosos, cabaleiros, militares, devotos, penitentes e condenados.

Autoestrada cultural e de intercambio, o Camiño de Santiago Inglés, a pesar do seu menor impacto, abriu nove séculos atrás unha porta recuperada hai pouco máis de dúas décadas e que agora se cruza por motivos que van máis aló da relixiosidade. Pero só o peregrino sabe os seus.

A cidade sacra de Augusto. Lucus Augusta I

Paulo Fabio Máximo fundou Lucus Augusti no 14-13 a.e.c, sobre un campamento militar instalado en torno ao ano 25 a.e.c. A cidade sería capital do Convento Xurídico Lucense, no que se integraba a Gallaecia norte. A cidade está asentada nunha meseta a 475 m. altitude cercada por fosos naturais en tres dos seus lados, o río Miño ao oeste e sur e os regachos Intre, Paraday e Chanca, ao leste; polo norte, Lucus Augusti tivo na súa Muralla un excelente parapeto ao vento frío setentrional. Era a capital máis próxima ao finisterrae romano, o último elo das fortificaciones romanas, polo que a súa muralla debería ser moito moi sólida.

  

O topónimo Lucus, deriva do latín e significa bosque sacro; pero tamén é posible que tivese unha raíz anterior, xa que o nome do deus celta da luz era Lugh, e veneraríase en tempos prerromanos.

De Lugo destaca o seu Mosaico de Dédalo e Pasifae, única peza deste tipo da cultura romana que recolle a escena de Dédalo e Pasifae. Atópase exposto ao público no Museo Provincia. O Mosaico recolle o momento da entrega do becerro. Foi atopado en 1986, na rúa Armañá. Pasifae, raíña de Creta, fora castigada polos deuses cunha vergoñosa paixón por un touro e pediulle a Dédalo, enxeñeiro do rei Minos e construtor do soado labirinto, que idease un remedio para evitar a vergoña. Dédalo entregoulle un becerro de madeira recuberto de pel de vaca. Pasifae entregouse ao touro e del procreou ao minotauro, a famosa besta do labirinto. 

A Muralla Romana erixiuse a finais do século III, cando Roma comezou a sentir a ameaza bárbara. Posiblemente é o recinto fortificado máis importante e mellor conservado do mundo romano.

Foi construída entre os anos 260-310. Mide un 2150m. de lonxitude, e ten unha altura que oscila entre os 10 e 15 m.

Consérvanse 71 cubos, 60 de planta circular e 11 cuadrangulares dos 85 que tiña. Oito están seccionados e cinco desapareceron. Sobre cada cubo alzábase un torreón de dous ou tres pisos e catro xanelas en cada uns deles, pero só se conserva parte dun, na zona coñecida como A Mosquera. Os materiais empregados na súa construción fundamentalmente son a lousa e en menor medida a sillería de granito. O material de recheo é un morteiro fabricado con terra, pedra solta e guijarros, cementado con auga. Á muralla e os torreóns e accedía por escaleiras de dobre á embutidas no macizado dos cubos. Descubríronse dezaseis escaleiras deste tipo, e suponse que hai unha en cada torre orixinal romana. A cidade tenia 12 portas, actualmente cinco das súas dez portas crese que son romanas, aínda que con engadidos posteriores.

A existencia do foso puido documentarse arqueológicamente. Está separado dos cubos da Muralla uns 5m, ten unha anchura duns 20m e unha profundidade media de 4m con respecto ao chan orixinal.

Acháronse varias moedas á altura da cimentación do monumento, entre as que destacan as acuñacións do emperador Claudio II (268-270) e Galieno (253-266).

A data da súa terminación non esta datada, pero crese que se erixiu nun só proxecto, e terminar a mediadosno finais do século IV.